Sibrwd

Cyfieithu, Cyfieithu, Cyfieithu

Theatr Genedlaethol — Tue, 21 Oct 2014 15:52:25 +0000

Os ydych chi’n hoffi ieithoedd a’r theatr, efallai y byddwch chi, fel fi, yn cynhyrfu petaech yn cael eich gwahodd i fod yn rhan o Ŵyl Theatr ar gyfer Ieithoedd Lleiafrifol Ewrop. Wedi dweud hynny, fel gallwch chi ddisgwyl, mae delio â chyfieithu ieithoedd lleiafrifol yn gallu bod yn anodd.

Gwahoddwyd Theatr Genedlaethol Cymru i fynd â pherfformiad 15 munud i’r ŵyl ym Mautzen, yr Almaen. Pridd, sioe un dyn gan Aled Jones Williams (a berfformiwyd yn wreiddiol gan y cwmni yn 2013) oedd y dewis perffaith a dyma oedd y cyfle perffaith i ddefnyddio Sibrwd er mwyn gwneud y perfformiad yn hygyrch i gynulleidfa Ewropeaidd yn yr ŵyl ac i gael adborth pellach am yr ap. Y cam cyntaf felly oedd dewis darn o’r ddrama a’i wneud yn barod ar gyfer Sibrwd (crynodeb creadigol). Roedd hyn yn cynnwys siaradwr Cymraeg/Saesneg yn creu crynodeb yn Saesneg. Yna (a dyma’r darn anodd), roedd angen i ni ddod o hyd i rywun a allai gyfieithu’r Saesneg i’r Almaeneg ac yn olaf, rhywun i gyfieithu’r Almaeneg i’r Sorbeg (iaith leiafrifol o ddwyrain yr Almaen). Ac yna, wrth gwrs, actorion i recordio’r lleisiau.

Mae Pridd wedi’i wreiddio yng Nghymru, ac byddai yn gyffredinol yn cael ei ddeall orau gan gynulleidfaoedd Cymreig – heb sôn ei fod weithiau yn neidio o’r Gymraeg i’r Saesneg mewn un golygfa – roedd angen i ni felly ffeindio rhywun oedd yn deall cyd-destun Cymraeg y ddrama ac yn gallu cyfleu hyn i gynulleidfa Ewropeaidd. Roedd hyn yn hynod o anodd a cheisiom ni bopeth ond rhoi’r gorau iddi. Ond fel sy’n digwydd yn aml mewn diwylliannau lleiafrifol, soniwch chi wrth gydweithiwr am eich problem, a’r cyfan sydd ei angen yw galwad i rywun sy’n nabod rywun sy’n siarad Saesneg, Almaeneg a Sorbeg!

Y cam nesaf wedyn yw i recordio’r crynodebau, ymarfer y darn a hedfan off i’r Almaen i ddangos i’r byd be mae Sibrwd yn gallu gwneud!

Trio Sibrwd : cyfnod cyntaf o dreialu’r ‘ap’

Theatr Genedlaethol — Mon, 06 Oct 2014 13:31:51 +0000

Wedi misoedd o ddatblygu’r dechnoleg, creu’r cynnwys creadigol, a’i osod o fewn y cynhyrchiad llwyfan, cafwyd cyfle i dreialu’r ‘ap’ theatr Sibrwd yn ystod taith Y Negesydd ym mis Mai eleni. Yn dilyn gwahoddiad agored, detholwyd pedwar grŵp o unigolion i dreialu Sibrwd mewn pedwar perfformiad byw o ddrama newydd Caryl Lewis.
Yn syml iawn, pwrpas yr ap ‘Sibrwd’ yw caniatáu i bobl nad ydynt yn rhugl yn Gymraeg i fedru mwynhau y theatr Gymraeg. Hyd yma mae uwchdeitlau a chardiau synopsis wedi cael eu defnyddio ond mae anfanteision i’r naill a’r llall : er enghraifft, mae uwchdeitlau yn gallu tarfu ar brofiad y rhai sydd yn medru Cymraeg ac mae cardiau synopsis yn gallu sbwylio’r plot. Drwy ‘ap’ ar ffôn symudol, mae Sibrwd yn cynnig ffrwd dawel a chryno yn Saesneg o’r hyn sydd yn digwydd yn y ddeialog Gymraeg, a hynny heb darfu ar brofiad theatrig unrhyw un yn y gynulleidfa.
Felly, a weithiodd Sibrwd? A gafodd y pedwar grŵp brofiad theatrig boddhaol? A oedd y ddyfais yn gwneud y job?
Roedd Grŵp yn ddysgwyr lefel uchel – a oedd yn gallu siarad Cymraeg yn ddigon da i drafod y ap mewn grŵp ffocws yn Gymraeg. Roedd Grŵpiau 2 a 3 hefyd yn dysgu Cymraeg ond ar lefel is o rugledd, ac roedd Grŵp 4 yn ddi-gymraeg.
Yr ymateb gan bob grŵp oedd fod y teclyn yn gweithio iddyn nhw, ac i’w lefel penodol nhw o wybodaeth o’r Gymraeg. Darganfyddiad diddorol gan fod lefelau pedwar gr?p yn wahanol. Roedd un ffrwd felly yn siwtio pawb. Yn ail, fe welwyd fod rhai yn defnyddio’r ffrwd ‘testun’ [rhoi screenshot?] er mai ffrwd llais yw’r prif gysyniad y tu ôl i Sibrwd. Roedd y ffrwd testun yn arbennig o ddefnyddiol i un a oedd ychydig yn drwm ei chlyw. Roedd hon yn ystyriaeth newydd i ni fel y tim ymchwil yn ogystal â’r tim datblygu, ac felly mae defnydd ehangach eto i’r ddyfais.
Er fod y llais (a’r testun) wedi ei recordio o flaen llaw, roedd y ciwio yn digwydd yn fyw. Ymateb y grwpiau i’r amseru oedd fod angen gwneud yn siŵr fod digon o ffrwd Sibrwd ar y cychwyn, er mwyn cynnal ffydd yn y dechnoleg. Roedd hi’n bwysig hefyd nad oedd ffrwd Sibrwd yn tarfu ar fomentau dramatig a thawel ar y llwyfan. Ac yn ddiddorol, nid oedd barn bendant a ddylai’r Sibrwd yn Saesneg ddod cyn neu ar ôl y ddeialog yn Gymraeg.
Doeddwn i erioed wedi gweld pum perfformiad o’r un cynhyrchiad o’r blaen, a hynny mewn pedwar lleoliad gwahanol, ac fe gefais agoriad llygad i ymateb cynulleidfaoedd gwahanol i ddarn o ddrama. Un peth trawiadol iawn yn achos Y Negesydd oedd pa bryd yr oedd y gynulleidfa yn chwerthin. Er enghraifft, roedd mwy o chwerthin gan gynulleidfa Theatr Felinfach (yn ardal tafodiaith y ddrama) nac oedd gan gynulleidfa Galeri Caernarfon. Soniodd rai o ddefnyddwyr Sibrwd fod y gynulleidfa wedi chwerthin mewn rhai mannau ond nad oedd y jôc yn dod drwodd yn Sibrwd. Dyma her felly wrth ddatblygu Sibrwd ymhellach yn enwedig o ystyried fod cymaint o amrywiaeth yn gallu bod yn ymateb cynulleidfa fyw, yn enwedig o ran hiwmor.
Un pwynt diddorol arall nad aeth yn union fel i ni ragweld. Wrth ystyried y pwyslais sydd ar Gymraeg y Gogledd a Chymraeg y De yn benodol ym myd Cymraeg i Oedolion, ni chyfeiriodd yr un o’r bobl yn y grwpiau dysgwyr at fater y dafodiaith y ddrama benodol hon. Doedd dyfnder iaith Ceredigion ddim wedi eu taro o gwbl ‘It’s all Welsh to me’ oedd hi ar y cyfan. Oes yna wers bellach yma?
I’r dysgwyr hefyd, roedd mynd i’r theatr gyda Sibrwd fel ‘ffrind yn eich poced’ neu ‘rwyd ddiogelwch’ wedi gweithio, ond roedd mynd yno gyda’r dosbarth yn fodd o agor drws at brofiad newydd. Roedd camu i mewn i theatr – ble na ellwch chi ddiffodd y swîts neu gerdded oddi yno – yn fwy cysurus gyda chwmni. Profiad cymunedol ydy gweld theatr yn y bôn, ynte?
Fe fydd y cam nesaf o dreialu yn digwydd gyda chynhyrchiad Dyled Eileen yn yr Eisteddfod. Y tro hwn, fe fydd cyd-destun a chyfeiriadaeth y ddrama yn faes diddorol i’w ymchwilio.
Wrth i’r dechnoleg gael ei phrofi eto dros y misoedd nesaf yn sgil y treialon hyn, y cwestiwn mawr wedyn fydd, sut mae newid diwylliant er mwyn i bobl sydd yn llai rhugl eu Cymraeg, neu yn ddi-gymraeg, fedru camu i mewn i’r theatr Gymraeg. Fe fydd yn rhaid i gwmnïau theatr, theatrau a venues Cymru feddwl o ddifrif ynglŷn â sut y mae eu strategaethau marchnata nhw yn gallu mynd â’r neges at y cynulleidfaoedd newydd yma, fod y dechnoleg bellach ar gael, i agor y theatr Gymraeg i unrhyw un.

Cyfathrebu, Cyfathrebu, Cyfathrebu

Theatr Genedlaethol — Mon, 06 Oct 2014 08:57:36 +0000

Weithiau mae syniad mor syml mae’n anodd credu nad oes neb wedi meddwl amdano. Ac weithiau pan ych chi yng nghanol rhywbeth mae’n anodd gwybod lle i ddechrau esbonio i’r rhai sydd ar y tu fâs. Dyma sut dw i’n teimlo am Sibrwd ar y funud. Ond efallai taw prif sialens marchnata llwyddiannus yw i gyfleu syniadau newydd sbon mewn ffordd clir a cŵl. Dwi i dal i chwerthin ar yr erthygl yn nghylchrawn dydd Sadwrn y Guardian adroddodd fod menyw yn y ‘70au wedi gweini ei ‘gellyg’ afocado gyda chwstard am bwdin! Newidiodd M & S yr holl frandio wedi ei llythr cwyno. Dyma lle’r ydym ni ar y foment, yn trafod cynlluniau busnes, brandio, hysbysebu, datblygu gwefan a sut yn union i gyfathrebu pa mor wych yw Sibrwd. Mae’n gyffrous ma bois!

Gîciaeth

Derick Murdoch — Mon, 10 Feb 2014 14:31:15 +0000

Mae hi wedi bod fel ail Nadolig yn Galactig yn ddiweddar! Nadolig gîcaidd, hynny ydy.

Yn gyntaf cyrhaeddodd ein hoffer Ruckus. Dydyn ni ddim eisiau wynebu unrhyw broblemau yn cysylltu gyda’r rhwydwaith gydag ap Sibrwd, ac fe sylweddolon ni’n gynnar iawn y byddai’n annoeth dibynnu ar gysylltiad diwifr theatrau – ac na fyddai wifi i’w gael mewn rhai lleoliadau – felly ry’n ni wedi sgopio technoleg “smart wifi” gan Ruckus.

Bydd pob cynhyrchiad sy’n defnyddio Sibrwd yn elwa o ddau bwynt mynediad diwifr ZoneFlex wedi eu cysylltu i ZoneDirector i greu SmartMesh WLAN i sicrhau y bydd y cysylltiad diwifr yn ddibynadwy. Mae gennym hefyd bwynt mynediad awyr agored ar gyfer dramâu ar safle penodol. Gellir defnyddio hwn hefyd mewn lleoliadau mawr neu pan fo nifer mawr o ddefnyddwyr eisiau defnyddio’r feddalwedd.

Mae bocs o iPods Touch hefyd wedi cyrraedd, ac wrth i ni adeiladu’r ap byddwn yn llwytho fersiynau ohono ar yr iPods ac yn profi’r ap gydag aelodau o’r gynulleidfa mewn cynyrchiadau dros y misoedd nesaf.

Mwy o wybodaeth i ddod ar y blog wrth i ni osod a phrofi’r cit newydd.

Diwrnod Sibrwd – Y Llwyfan

Carys Ifan — Wed, 18 Dec 2013 11:48:13 +0000

Ro’n i’n teimlo bod angen tynnu Galactig a holl dîm Theatr Gen at ei gilydd er mwyn trafod y prosiect ac felly trefnwyd diwrnod Sibrwd yn Y Llwyfan. Roedd cydweithwyr wedi clywed am y prosiect ond roedd angen trafod sut fyddai Sibrwd yn cael ei weithredu. Yn ychwnaegol at staff Theatr Gen roeddwn hefyd wedi gwahodd Dyfan Jones, cyfansoddwr a chynllunydd sain profiadol wnaeth gynllunio sain Blodeuwedd. Roedd y sgwrs yma’n un bwysig gan bod Galactig yn wneuthurwyr platfformau digidol profiadol a ninnau yn wneuthurwyr theatr llwyddiannus ond roedd angen i ni ddeall gofynion cyfryngau ein gilydd. Tra bod un tîm yn trafod y dechnoleg roeddwn i a thîm arall yn trafod sut byddwn ni’n mynd ati i greu a gweinyddu’r grwpiau ffocws wrth i ni dreialu’r platfform. Bydd ein partner ymchwil, sef Elin Haf Gruffydd Jones o Brifysgol Aberystwyth oedd methu bod yn bresennol, hefyd yn ein cynorthwyo gyda’r grwpiau ffocws. Gwnaethom hefyd drafod y camau ar gyfer marchnata – y blog yma yn un ohoynt! Er mor anghenrheidiol oedd y diwrnod yma, bu hefyd yn dipyn o her i bawb. Ambell waith mae’n rhaid i brosiect esblygu a chwythu’n fawr gyda phawb yn cynnig syniadau a sylwadau cyn dychwelyd at wraidd y prosiect. Bu’n dda cael mewnbwn pawb, ond rhaid cofio taw ar gyfer ymchwil a datblygu cawsom ein ariannu. Does dim rhaid i ni gyflwyno platfform gorffenedig ar ddiwedd y cyfnod er taw dyna yw gobaith pawb. I NESTA a’r arianwyr eraill, y cyfnod ymchwil ei hun sydd o ddiddordeb mawr. Gwreiddyn Sibrwd, yn enwedig yn ystod y cyfnod ymchwil , yw ceisio darganfod ffordd lwyddiannus, cost effeithlon sy’n cyd-fynd gyda’r weledigaeth artistig o sicrhau mynediad i ddysgwyr a’r di-Gymraeg i waith Theatr Gen. Mae’n brosiect hynod gyffrous, y cam nesa i mi yw cytuno gyda Elin Haf beth yw’r cynllun ymchwil a chael gwaith papur yn ei le.

Y Cais a’r Camau Cyntaf

Carys Ifan — Tue, 08 Oct 2013 11:45:22 +0000

Erbyn i mi ddod yn ôl o fy ngwyliau ddechrau mis Medi roedd Arwel a Lowri wedi bod yn trafod y syniad ymhellach gyda Galactig ac roedd pethau’n symud ymlaen ar gyflymder. Yn dilyn sgyrsiau Skype, crëodd Derick ddogfen glir oedd yn amlinellu holl bosibiliadau’r platfform a cynigodd Arwel yr enw ‘Sibrwd’. Es i ati i ymchwilio amcanion a bwriadau y rhai oedd yn ariannu’r gronfa sef NESTA, Cyngor Celfyddydau Cymru a Chyngor Ymchwil y Celfyddydau a Dyniaethau, er mwyn trosglwyddo’r hyn a wyddom am y tri yn rhan o atebion y ffurflen gais. Roedd ein syniad mor syml bron roedd yn anodd credu nad oedd rhywun arall wedi meddwl amdano. Y peth olaf o’n i ishe oedd bod ein syniad arloesol eisoes ar waith! Soniodd Rob Ashelford bod gan National Theatre of Scotland brosiect gweddol debyg oedd yn ymwneud â mynediad i gelfyddyd, ond ar gyfer rhai ag anableddau yn hytrach nag oherwydd iaith. Roedd cydweithio gydag eraill sydd yn rhan o gynlluniau datblygu wedi eu hariannu fel rhan o’r rhaglen hon yn cael ei dderbyn fel cryfder wrth ymgeisio am y nawdd. Penderfwyd felly y byddem yn gwneud pob ymdrech i gyd-weithio gyda NTS ac i ddysgu o’r naill a’r llall a rhannu profiad. Ymlaen felly i lenwi’r cais. Ar ôl wythnos gyfan o ‘sgwennu ac ail ‘sgwennu, anfonwyd y cais gydag ychydig o funudau i sbario, a dechrau aros am ateb. Trafodwyd petawn ni’n aflwyddiannus y byddai modd ceisio eto ym mis Ionawr ac edrych am gronfeydd ariannu eraill. Roedd Sibrwd yn syniad rhy dda i’w anghofio.

Erbyn diwedd mis Medi cawsom wybod ein bod wedi bod cyrraedd rhestr fer ac wedi ein gwahodd i gyfweliad. Derbyniais yr ebost tra ar gwrs yn Chapter ac o’n i ar fin gweiddi mas yn uchel! Danfonais y neges ymlaen at bawb, a ffonio Mam wrth gwrs. Buom am ddiwrnod cyfan yn paratoi ar gyfer y cyfweliad gyda’n gilydd yn Y Llwyfan gan drafod pwy oedd yn mynd i gyflwyno pa elfen o’r cyflwyniad 10 munud a sut. Aeth y cyfweliad yn dda a cawsom wybod y bore nesa ein bod wedi bod yn llwyddiannus, hwre! Roedd cadw’r cyfan yn gyfrinach tan y cyhoeddiad yn dipyn o her, roeddwn eisiau bwrw ymlaen gyda’r gwaith a gweiddi am Sibrwd.

Steddfod Genedlaethol Awst 2013

Carys Ifan — Fri, 30 Aug 2013 11:40:19 +0000

Yn ystod Gorffennaf daeth ebost am gronfa newydd i ariannu ymchwil ‘syniad’ digidol er mwyn hybu cynulleidfa neu ar gyfer pwrpasau busnes. Bu tipyn o grafu pen yn swyddfa Theatr Gen ynglŷn â beth allwn ni ei gynnig fel syniad ar gyfer y gronfa. Penderfynwyd trefnu cyfarfodydd gyda phartneriaid digidol posibl yn yr Eisteddfod. Hefyd ar bnawn braf yn yr Eisteddfod yn Ninbych, cafodd Arwel, Lowri a fi gyfarfod gyda Rob Ashelford – Rheolwr Rhaglen Cronfa Ymchwil a Datblygu Digidol Celfyddydau Cymru – er mwyn deall ychydig mwy am y gronfa a’r broses ymgeisio. Roedd yn glir i mi o’r cyfarfod bod rhaid i’r syniad fod yn arloesol i gael ei ystyried. [Tipyn mwy o grafu pen]

Un o’r cwmnïau digdiol roeddwn wedi trefnu cyfarfod â hwy oedd Galactig. Roedd hi’n fore eitha oer ar faes y ‘Steddfod, felly aethom i’r babell arddangos i gael sgwrs clyd a brofodd yn sgwrs arbennig. Er fy mod i’n gyfarwydd ag Anest a Derick o gwmni Galactig a’u gwaith – nhw ddatblygodd ein-tir.com ar gyfer S4C sef fersiwn deledu o’n cynhyrchiad ni Tir Sir Gâr – cawsom sgwrs i gyflwyno gwaith ein gilydd. Yn ystod y sgwrs, soniodd Derick am ei brofiad fel aelod o gynulleidfa Tir Sir Gâr. Albanwr sy’n dysgu Cymraeg yw Derick, ac er iddo fanteisio ar y cardiau oedd yn cynnig talfyriad Saesneg o’r golygfeydd yn ystod y perfformiad, esboniodd y byddai recordio lleisiau’r actorion yn syniad gwell. Byddai’r gynulleidfa ddi-Gymraeg felly’n medru clywed y cyfieithiad trwy defnyddio’u ffôn.

Esboniodd Arwel bod dysgwyr a’r di-Gymraeg wedi cael mynediad i’n cynhyrchiad Blodeuwedd drwy wrando ar dalfyriad wedi ei recordio gan yr actorion ar adegau arbennig yn ystod y perfformiad, ond roedd y cynhyrchiad yna’n unigryw gan bod y gynulleidfa gyfan yn gwrando ar y ddeialog ar glustffonau. Ategodd Derick bydde modd gwneud hyn drwy greu ap wedi’i lawrlwytho i ffôn. Roedd hi’n drafodaeth gyffrous, ond wrth gwrs bu’n rhaid gorffen y cyfarfod wrth i bawb orfod rhuthro i ddigwyddiadau, perfformiadau a chyfarfodydd. Roedd hi’n ‘Steddfod wedi’r cwbwl!

Y p’nawn hwnnw, eisteddais i, Arwel a Lowri dros baned yng Nghaffi’r Theatrau i drafod camau nesaf ein cais i’r gronfa. Roedd amser yn dynn. Roedd hi’n ddechrau mis Awst, gwyliau wedi’i drefnu gan y mwyafrif ohonom yn ogystal ag ymweliad i Ŵyl Caeredin ac roedd rhaid cyflwyno’r cais ddechrau mis Medi. Roeddwn i’n bendant taw’r syniad drafodwyd gyda Galactig oedd yn addas ar gyfer y gronfa. Doedden ni ddim yn teimlo fod ein syniadau eraill ar gyfer darpariaeth ddigidol y cwmni yn ddigon newydd nac yn defnyddio’r dechnoleg ddiweddaraf i ddatblygu ac ehangu’n cynulleidfa, fyddai hefyd o ddefnydd i’r sector theatr a chelfyddydau yn ehangach.

Dyma felly ganfod ein syniad arloesol.